Sevgili okuyucular bu hafta sizlerle, kamu kurum ve kuruluşlarında veya hutta bankacılık Kanunu
kapsamındaki kuruluşlarca ihale mevzuatlarına göre yapılan işler sonucunda yüklenici firmaların ilgili
idareye vermiş oldukları teminatların iade edilebilmesi için dikkat edilmesi gereken hususları sizlerle
paylaşmak istiyorum. Yapım işlerine ilişkin asgari işçilik uygulamasında kritik noktalar Kamu kurum
ve kuruluşlarınca ya da Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlarca ihale mevzuatına göre yapılan
işler nedeniyle yüklenicilerin idareye verdikleri teminatın iade edilebilmesi için; İhale konusu işlerde
çalıştırdıkları sigortalılardan kaynaklanan prim ve idari para cezası borçlarının bulunmaması, Asgari
işçilik uygulaması kapsamında Kuruma yeterli işçilik bildiriminde bulunmuş olmaları, Yeterli işçilik
bildiriminde bulunmamışlar ise fark işçilikten kaynaklanan prim borçlarını ödemeleri gerekiyor.
Yapım İşlerinde İşin Başlama Tarihi Nasıl Belirlenir?
İhale konusu işte çalışacak sigortalıların bildirimleri için varsa ihale sözleşmesinde yer alan “işe
başlama tarihi” itibariyle; yoksa “yer teslim tarihi” itibariyle ya da yer teslim tarihi itibariyle de işe
başlanılmamış ise ihale makamına bilgi verilerek “fiilen işe başlanılan tarih” itibariyle işyeri bildirgesi
düzenlenmelidir. Aksi halde ihale konusu işin bitiminin ardından ihale makamınca SGK’ya
gönderilecek yazıda, işe başlama tarihinin işyeri bildirgesinde beyan edilen sigortalı çalıştırmaya
başlanılan tarihten daha önceki bir tarih olduğunun belirtilmesi halinde, işyeri dosyasının tescil tarihi
geri çekilerek sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarih itibariyle işyeri bildirgesinin verilmemiş olması
nedeniyle 3 asgari ücrete kadar idari para cezasına maruz kalınacaktır. İhale makamınca SGK’ya
gönderilecek yazıda işe başlama tarihinin, işyeri bildirgesiyle beyan edilen sigortalı çalıştırılmaya
başlanılan tarihten daha sonraki bir tarih olduğunun bildirilmesi halinde ise ihale makamınca bildirilen
işe başlama tarihine kadar işveren tarafından bildirilen işçilikler asgari işçilik uygulamasında hesaba
dahil edilmeyecektir.
Yapım İşlerinde İşin Bitiş Tarihi Nasıl Belirlenir?
Yapım işlerinde ihale makamı tarafından düzenlenen geçici kabul tutanağında işin noksansız olarak
yapıldığı belirtilmiş ise tutanakta yer alan “geçici kabul itibar tarihine” kadar sigortalı bildiriminde
bulunulması gerekecektir. Geçici kabul tutanağında eksik yapılan işlerin bulunması nedeniyle işin %
100’ünün tamamlanmadığı belirtiliyor ise bu durumda eksikliklerin giderildiği tarihe kadar sigortalı
bildiriminde bulunulmalıdır.
Teminat İade Yazısı İçin SGK’ya ne Zaman Başvurulur?
İhale konusu iş nedeniyle ihale makamına verilmiş teminatın iadesi için geçici kabulünün noksansız
olarak yapılmasının ardından ya da geçici kabul noksanlı yapılmış ise işin kesin kabulünün ardından
SGK’ya başvurulmalıdır. Teminat iadesi için işverenin en geç hangi tarihe kadar başvurması gerektiği
yönünde bir süre sınırı bulunmamakla birlikte, işveren tarafından SGK’ya ilişiksizlik belgesi için
başvuruda bulunulmadığı takdirde ihale makamı, kesin teminatın mevzuatına göre kısmen veya
tamamen iadesi imkanının başladığı tarihten itibaren 15 gün içinde, işverenin Kuruma ihale konusu
işten dolayı borcunun olup olmadığını sorarak, borcunun bulunmaması halinde ilişkisizlik belgesinin
düzenlenmesini yazı ile isteyecektir. Ayrıca ihale konusu işten dolayı asgari işçilik araştırması
sonucunda fark prim borcu çıkabileceği dikkate alındığında, fark prim borcunun gecikme zammına
girmeden ödenebilmesi amacıyla teminat iade yazısı için yapılacak başvurunun işin bitiminin ardından
ivedilikle yapılması önemlidir.
Fark İşçilikten Kaynaklanan Prim Borçları Nasıl Hesaplanır, Prim Borcuna İtiraz Edilebilir
Mi?
SGK tarafından ihale konusu iş nedeniyle yeterli işçilik bildiriminde bulunulmuş olup olmadığının
araştırılması sırasında öncelikle KDV hariç, malzeme fiyat farkı ve akreditif bedeli dâhil toplam
istihkak tutarına, işin asgari işçilik oranının % 25 eksiği uygulanmak suretiyle SGK’ya bildirilmiş
olması gereken asgari işçilik miktarı hesaplanır. Yüklenici tarafından işin başlama ve bitiş tarihleri
arasında SGK’ya bildirilmiş olan işçilik miktarı, Kuruma bildirilmiş olması gereken asgari işçilik
miktarına eşit veya üzerinde ise Kuruma borcunun da bulunmaması halinde ilişiksizlik belgesi verilir.
Aksi halde eksik bildirilen işçilik tutarının %34,75’i üzerinden hesaplanan prim borcu bir aylık süre
içinde ödenmek üzere işverene tebliğ edilir. Kurumca yapılan tebligat üzerine bir aylık süre içinde;
Asgari işçilik oranının yüksek belirlendiği noktasında ya da Faturalı işçilik ödemeleri, fatura mukabili
iş yaptırıldığı, işin kısmen devamlı işyeri sigortalılarıyla yapıldığı, 4/b kapsamındaki kişilerin
çalışmaların bulunduğu gerekçeleriyle İtiraz edilebilecektir. Bir aylık süre içinde itiraz edilmediği
takdirde borç kesinleşmiş sayılacaktır.
Hangi Durumlarda İtiraz Edilmelidir?
Asgari işçilik oranına karşı yapılacak itirazların, özellikle toplam istihkak bedelinin içerisindeki
malzeme bedelinin yüksek olduğu ve malzemenin yüklenici tarafından karşılandığı (ihale makamı
tarafından karşılanmadığı) durumlarda yapılması önerilmektedir. Faturalı işçilik ödemelerinin
bulunması nedeniyle yapılacak itirazların ise; Yeterli işçilik bildiriminde bulunulmuş olup olmadığının
tespiti noktasında Kurum müfettişlerince yapılacak incelemelerde malzeme + işçilik içeren faturaların
toplam istihkak tutarından düşülmek suretiyle ve asgari işçilik oranından % 25 eksiltme yapılmaksızın
hesaplanacağı, İnceleme sonrasında eksik işçilik bildiriminde bulunulmuş olduğu tespit edildiği
takdirde 5510 sayılı Kanunun 102/d bendine istinaden 2 asgari ücret, 102/e bendine istinaden 1/2
asgari ücret tutarında idari para cezasına maruz kalınacağı hususlarının göz önünde bulundurularak,
özellikle malzeme + işçilik içeren faturaların istihkak tutarının % 30’undan fazla olduğu durumlarda
itiraz edilmesi önerilmektedir. Sevgili okuyucular Aksaray’daki emeklilik ofisimizde yurtdışında
çalışan vatandaşlarımızın çalışma sürelerin borçlanma ve emeklilik işlemlerine yardımcı
olunmaktadır. Gelecek hafta yeni konularda buluşmak üzere hoşça kalın efendim.