31 Ekim 2025 / Aksaray - İnek sütü alerjisi sorununa köklü bir çözüm bulmayı hedefleyen bilimsel bir proje, Aksaray Üniversitesi öncülüğünde büyük bir başarıya imza attı. TÜBİTAK destekli çalışma kapsamında, genetik düzenleme yapılan embriyoların transferi sonucunda, süt alerjisine neden olan beta-laktoglobulin (BLG) proteinini taşımayan biri dişi, biri erkek olmak üzere iki sağlıklı buzağı dünyaya geldi.
Projenin Hedefi: Alerjiye Neden Olan Proteini Susturmak
Türkiye'de her yüz çocuktan birinden fazlasını etkileyen inek sütü alerjisinin vakalarının %60'ından fazlasında etkili olan BLG proteini, projenin ana hedefi oldu. Aksaray Üniversitesi ve Harran Üniversitesi öncülüğünde yürütülen proje, Nobel ödüllü CRISPR-Cas9 gen düzenleme teknolojisini kullanarak BLG genini susturmayı başardı.
Proje yürütücülerinden Prof. Dr. Faruk Bozkaya, genetik mühendisliğinin hayvancılıkta sürdürülebilir ve güvenli üretim için büyük potansiyel taşıdığını vurgulayarak:"Bu çalışma, hem Türkiye’de hem de dünyada bir ilk. Elde ettiğimiz sonuçlar, gelecekte süt alerjisine karşı daha sağlıklı alternatifler geliştirilmesine ışık tutacak."
dedi.
Tüp Bebek Yöntemiyle Gelen Büyük Başarı
Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesi Embriyo Transfer Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde başlayan süreçte, inek ovaryumlarından elde edilen yumurta hücreleri laboratuvar ortamında döllendi. Elde edilen zigotlara, Cas9 enzimi ve rehber RNA, elektroporasyon yöntemiyle aktarıldı.
Genetik değişimin tespit edildiği embriyolar, daha sonra Konya’nın Doğanhisar ilçesindeki taşıyıcı ineklere transfer edildi. Uzun bir gebelik sürecinin ardından, BLG geni susturulmuş olan biri dişi, biri erkek olmak üzere iki buzağı sorunsuz bir şekilde dünyaya geldi.
Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Tahir Karaşahin, merkezin kurulmasına destek veren KOP Kalkınma İdaresi ve embriyo transferlerinde emeği geçen veteriner hekim ve sağlık teknikerlerine teşekkür etti.
Sırada Ne Var? Süt Alerjisi Olmayan Hayvan Sürüsü
Bilim insanları, bu yöntemle elde edilen genetik değişikliğin doğal mutasyonlara benzer nitelikte olduğunu belirtiyor.
Projenin nihai hedefi ise; buzağılar yetişkinliğe ulaştığında, onlardan elde edilecek genetik materyaller (sperm veya yumurta hücreleri) kullanılarak, BLG proteini içermeyen süt verebilecek hayvan sürülerinin üretilmesi. Bu sayede hem süt alerjisi sorununun çözülmesi hem de sağlık, teknoloji ve ekonomi alanlarında önemli kazanımlar elde edilmesi amaçlanıyor.
Çalışmada Aksaray Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tahir Karaşahin, Doç. Dr. Şükrü Dursun ve Araş. Gör. Göktuğ Şentürk önemli roller üstlendi. Proje, aynı zamanda Harran, Dicle, Kastamonu, Atatürk Üniversiteleri ve Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü'nden akademisyenlerin iş birliğiyle yürütüldü.